Heeft co-creatie de toekomst?

Wikipedia is er het eerste en belangrijkste voorbeeld van: co-creatie. Waar User Generated Content nu vooral nog gebruikt wordt als bijdrage op iets bestaands, is een Wikipedia-artikel iets wat geheel door de gebruikers gecreëerd wordt. From scratch. We kunnen over oneindig uiteenlopende onderwerpen artikelen schrijven en daarbij net zo accuraat zijn als een professionele encyclopedie.

Des te opmerkelijker is het dat dit concept nog niet op veel meer gebieden toegepast wordt. Als we als ‘massa’ artikelen kunnen schrijven die de kwaliteit van een professionele encyclopedie benaderen, dan kunnen we ook boeken schrijven die de spanning van Dan Brown’s boeken hebben, films die net zo spitsvondig zijn als de scripts van Quentin Tarantino of muziek (teksten, composities, beats) die alle hitlijsten bestijgt. Toch?

Jawel, maar onder bepaalde voorwaarden. Don Tapscott schreef in 2006 in Wikinomics dat er drie voorwaarden zijn waaronder co-creatie succesvol toegepast kan worden:

1. Het betreft het bijdragen van content waarbij de bijdrager weinig tot geen kosten maakt.
2. Het eindproduct kan ingedeeld worden in kleine stukjes, die per stuk geproduceerd kunnen worden door een individu, onafhankelijk van wat anderen bijdragen.
3. De kosten om al deze kleine stukjes samen te voegen tot één eindproduct, inclusief coordinatie en technische middelen, moeten laag blijven.

Wikipedia voldoet aan deze voorwaarden en elk concept dat hierop lijkt (maar dan met een ander soort eindproduct), dus ook. Het ontwerpen van (bijvoorbeeld) de architectuur van een nieuw te bouwen museum zou volgens deze regels niet via co-creatie tot stand kunnen komen, omdat dat niet in onafhankelijke stukjes verdeeld kan worden. En je kunt geen film maken waarbij gebruikers hun eigen scene filmen; ook dit wordt geen eenheid en het jaagt de bijdrager bovendien op kosten.

Uiteraard kunnen we co-creatie ook op kleinere schaal toepassen. Een sportjournalist zou een artikel kunnen starten waarin hij enkel de feiten rondom een voetbalwedstrijd noemt: uitslag, doelpuntenmakers, gele en rode kaarten, wissels. Laat individuele bijdragers in het commentaar hun visie op de wedstrijd geven: wie verdiende de winst, wie was Man of the Match, was het wel of geen penalty, etc. Een veelbezochte site kan binnen een uur een compleet (en als het goed is objectief) verslag samenvoegen van alle reacties. De originele auteur zou zelfs zijn beginstukje in een gedeeld document op Google Docs kunnen zetten en tientallen bijdragers vragen om het artikel naar eigen inzicht aan te passen.

En zo kunnen we met co-creatie artikelen over uiteenlopende onderwerpen (sportverslagen, muziekrecensies, nieuwsitems, opiniestukken, etc.) samen schrijven. Met meningen die breed gedragen worden door de consumenten zelf. Echter, bij deze werkwijze komt in mijn mening nog een vierde en vijfde voorwaarde kijken:

4. De bijdragers moeten zich bewust zijn van het proces van co-creatie en van wat hun bijdrage daaraan toe kan voegen
5. Er is een coördinator aanwezig die de capaciteiten heeft om de verschillende stukjes samen te voegen volgens de regels van de journalistiek

Het lijkt erop dat webjournalisme wel degelijk een stap in deze richting gaat zetten. Jeroen Mirck probeerde het laatst voor zijn artikel over Emerce eDay. Hij toonde (onbewust) aan dat het concept van samen creëren weliswaar nog in de kinderschoenen staat, maar dat het zeker toekomst heeft. Power To The People!