Iedereen is onderhand wel bekend met user-generated content. Iedereen kan de hele wereld bereiken door zijn of haar video’s, blogs en foto’s op verschillende USG sites te plaatsen. Maar wat is er eigenlijk toegestaan? Mag je zomaar iedereen filmen en fotograferen? Zijn er momenteel eigenlijk wel wetten om de privacy van mensen te beschermen?

Natuurlijk bestaan er wetten die onze privacy beschermen, alleen zijn de meeste hiervan opgezet in een tijd dat Internet nog geen (belangrijk) onderdeel was van ons leven. Voor de komst van internet deden roddelbladen en televisie programma’s het allang: foto’s en filmpjes van bekenden tonen. Vaak gebeurd iets merkwaardigs of in het publiekelijk oog interessants, want anders is het geen ‘nieuws’. Menig BN’er heeft de roddelbladen wel eens aangeklaagd omdat er foto’s in stonden die hun privacy schonden.

Maar hoe zit dat eigenlijk op internet? Het is voor iedereen tegenwoordig zo ontzettend makkelijk om content online te zetten; maar is dit eigenlijk wel zo’n goede ontwikkeling? De meerderheid is complete bagger, en ook al was niet zo dan zit er een hoop materiaal tussen waar sommige mensen misschien niet zo blij mee zijn. Stel je filmt wat mensen die gek doen op straat, moet je deze mensen dan toestemming vragen om zo’n filmpje online te zetten? Voor je het weet is het een hit (internet meme): denk bijvoorbeeld aan Star Wars kid. In sommige gevallen vinden de personen in kwestie het geen probleem, maar soms is zoiets totaal niet gewenst.

Maar je kan ook overdrijven. Hoe ver mag je gaan in het beschremen van privacy? Zelf doe ik aan fotografie, en naast mijn eigen bezigheden fotografeer ik voor een forum genaamd SkyscraperCity. Hier komen ontzettend veel mensen die van hoogbouw houden bijeen, en mensen van over de hele wereld geven updates van bouwprojecten in hun omgeving. Recentelijk was er iemand in Dubai die foto’s wou maken van een toekomstig bouwproject, maar werd gewaarschuwd dat hij dit niet mocht doen. Maar is dat wel gerechtvaardigd? Ik kan me voorstellen dat je als bedrijf geen onbevoegden op je terrein wilt hebben, maar vrijwel alle updates op dit forum zijn gemaakt vanaf de openbare weg. Iedereen kan er langs lopen om het zelf te zien; waarom zou het dan niet op internet mogen staan?

Dit is maar een klein voorbeeld, maar zo zijn er nog vele anderen. Ook zijn er een flink aantal locaties en gebouwen – ook in Nederland – waar het eigenlijk verboden is om te filmen en fotograferen. Zo’n regel handhaven is natuurlijk moeilijk, maar toch wordt deze regel op sommige locaties streng nageleefd. Vorig jaar keek iemand mij ontzettend raar aan toen ik foto’s nam op Utrecht Centraal. De persoon in kwestie vroeg mij op een retorische toon: “Mag jij hier eigenlijk wel foto’s maken?”. Ik was me van geen kwaad bewust, want zover ik weet is het compleet toegestaan om dit te doen. Ik vind het zelfs raar dat sommige mensen daar (tegenwoordig) aan twijfelen.

In zulke situaties vraag ik me dan ook af waar je de grens moet trekken. In een wereld waarin het mogelijk is om je zelfgemaakte content met de hele wereld te delen zouden er eigenlijk regels voor moeten zijn. Of toch niet? Soms weet ik het zelf ook niet…

In-game advertising is iets wat de laatste paar jaren is ontstaan. De naam zegt het al: het gaat hier om het tonen van advertenties (zowel plaatjes als videos) in games. Tot voor kort werd deze vorm van adverteren nog nauwelijks toegepast, en in de paar games waar het al wel werd gebruikt ging het om statische plaatjes die niet konden veranderen. Maar sinds kort is het als gameproducent vrijwel gebruikelijk om in je games te advertisen om zo je inkomsten te vergroten.

In het begin ging het vooral om ‘product placement’: namen van frisdranken als je een virtuele bar binnen loopt, of een filmposter voor een film die echt bestaat. Ook bij de MMO Second Life was product plaatsing zeer populair. Tijdens Second lifes’ hoogtepunt wilde ieder bedrijf maar al te graag digitaal vertegenwoordigd zijn. Maar ook de single player games (die spelletjes die je alleen kunt spelen) ontkomen tegenwoordig niet aan adverteerders: in plaats van statische plaatjes die in het spel vastzitten zijn er nu dynamische reclameborden die met de tijd kunnen veranderen. Dit geeft adverteerders de mogelijkheid om na verloop van tijd nieuwe advertenties te tonen.

Het fenomeen is zelfs zo populair dat presidentskandidaat Barack Obama er recentelijk ook gebruik van heeft gemaakt. En sommige producenten gaan zelfs zo ver dat zij hun spel gratis willen aanbieden (zoals het geval met Battlefield: Heroes) omdat ze genoeg verdienen met in-game advertising.

Maar zitten gamers hier wel op te wachten? In het laatste geval – wanneer het spel zelf gratis is – kunnen de meeste gamers nog wel begrip tonen voor de nieuwste incarnatie van reclame. Maar wanneer er 50 euro voor een spel wordt betaald, is het dan wel rechtvaardig dat we tijdens het spelen een dosis reclame over ons heen krijgen? De meningen verschillen in ieder geval. De een vind het geen probleem, zolang het maar niet de spelervaring schaad. De ander vind het onredelijk: er is al immers geld neergeteld voor het product, dus waarom is het dan nodig om alle muren in een leven met advertenties te bekladden?

Duidelijk is wel dat, ongeacht de mening van de consument, in-game advertising alleen maar zal groeien. Het is immers een extra bron van inkomsten, en zolang de consument niet massaal games omzeilt die reclame bevatten zullen de producenten het alleen maar vaker toepassen. Wie weet, misschien zijn we over een paar jaar wel verplicht om een naar reclameblokje te kijken terwijl het volgende level laad?

Vrijwel iedereen is bekend met het document formaat dat Microsoft Office sinds de jaren ‘90 gebruikt: het binary bestandsformaat .DOC. Het spreekt van zich dat bijna niemand op deze opleiding een ander formaat gebruikt. En voor veel mensen is .DOC ook gelijk het enige formaat: men weet niet beter. Aangezien het gros van de computergebruikers Microsoft Windows (en daarbij Office) gebruikt, waarom zou je dan iets anders gebruiken?

Het jammere is dat dit .DOC formaat de niet windows gebruikers eigenlijk door de strot wordt gepropt. Ik draai al jaren Linux en werk vanzelfsprekend niet met Microsoft Office. Gelukkig heeft mijn office applicatie (OpenOffice) wel een export functie voor .doc, maar deze is verre van perfect. Dit komt omdat .DOC een gesloten formaat is: alleen Microsoft weet hoe het in elkaar zit. Hierdoor wordt je als gebruiker geforceerd om hun software te gebruiken, omdat die als enige het formaat kunnen openen en bewerken.

Maar er zijn ook andere formaten: OpenDocument is er zo een. Dit formaat is in 2006 erkend als internationaal standaard door de International Organization for Standardization (ISO). De opbouw van dit formaat is open: op deze manier kan iedere softwareproducent het formaat in zijn of haar software ondersteunen. Zo is er een internationale standaard voor de indeling van documenten; niemand wordt meer geforceerd om een specifiek progamma te gebruiken om documenten te openen.

Nu zou je denken: fijn, we hebben een standaard. Maar niet iedereen is het daar natuurlijk mee eens. Voornamelijk Microsoft. Het bedrijf heeft zijn eigen open standaard ontwikkelt; te heten Office Open XML. Microsoft probeert nu met man en macht van dit formaat een ISO standaard te maken. Tijdens de eerste stemronde in 2007 is het formaat er niet doorgekomen, maar na aanpassingen van Ecma International (een private organisatie die het formaat al wel heeft erkend) is OpenXML goedgekeurd. Momenteel mogen er nog bezwaren worden ingediend, maar als deze periode voorbij is wordt het formaat officieel erkend en gepubliceerd.

Het valt nog maar te bezien of dit gaat gebeuren, want er zijn al een aantal bezwaren ingediend. Daarnaast worden Microsoft’s overtuigings ‘technieken’ onderzocht door de EU. Microsoft wordt verweten dat het laffe technieken heeft gebruikt om hun formaat een grotere kans van slagen te geven. Een van meest trieste voorbeelden hiervan is dat Microsoft het bedrijf Sun ervan probeerde te weerhouden om deel te nemen aan een discussie in Portugal, ‘omdat er niet genoeg stoelen waren’.

Of OpenXML er nou komt of niet, het is belangrijk dat er in de toekomst steeds meer open standaarden worden gebruikt. Waarom? Een goed voorbeeld is de informatiestroom van de overheid. Elke overheid (van democratische landen, dan) biedt ontzettend veel documenten aan. Vaak zijn deze niet opgeslagen in formaten die op elk bsturingssysteem kunnen worden geopend. Maar gelukkig krijgen steeds meer landen door dat het beter (en nodig) is om als overheid het gebruik van open standaarden te stimuleren. Een van de beste voorbeelden is Peru, waar een kamerlid in 2002 een wetsvoorstel deed om open standaarden binnen de overheid te gebruiken en promoten. Microsoft schreef al gauw een ‘dreigbrief’ waarin het bedrijf het kamerlid ervan probeerde te overtuigen dat het onzin was. Het kamerlid schreef deze lange en zeer informatieve brief terug, waarin de argumenten van de Microsoft medewerker compleet onderuit werden gehaald.

Het valt nog maar te bezien of de consument snel zal overschakelen op de nieuwe, open standaarden. Het ligt er maar net aan waar de software op staat ingesteld: als office straks by default naar OpenXM exporteert, dan is de kans groot dat dit het ‘nieuwe’ formaat wordt. De nieuwste versie van Office zal het OpenDocument formaat ondersteunen, maar ik betwijfel of de doorsnee gebruiker weet wat dit is. De overheid zou op dit gebied een voorbeeld functie kunnen hebben. Door er als overheid zelf gebruik van te maken stimuleer je het gebruik in de markt. En misschien is een voorlichtingscampagne ook wel geschikt om het belang van open standaarden duidelijk te maken.

Met de komst van internet is het – mits je toegang hebt – voor vrijwel iedereen mogelijk om van jezelf te laten horen. Heb je iets te zeggen? Maak een site en deel het met de wereld. Lees je ergens iets en ben je het er niet mee eens? Reageer. Wil je iets voor elkaar krijgen en heb je de steun van anderen nodig? Start zo’n (kansloze) online petitie. Het maakt niet uit wat je te zeggen hebt en hoe het met je mentale gezondheid is gesteld: iedereen kan op internet zijn gedachten kwijt. En er zijn altijd wel mensen die luisteren.

Hoewel ik mij op internet af en toe flink erger aan bepaalde mensen of groeperingen, ben ik blij dat dit medium er is. De discussie over de vrijheid van meningsuiting is de afgelopen paar jaar flink opgelaaid. Aangezien het op internet erg makkelijk is om je mening met een zeer grote groep te delen, kunnen nu ook minder populaire gedachten de massa bereiken. Bedreigingen, racistische opmerkingen, en zelfs digitaal pesten zijn aan de orde van de dag. Hoe vervelend dit soort zaken ook kunnen zijn, de schuld ligt niet bij ‘het internet’. Als een groep mensen maar groot genoeg wordt, ontstaan er vanzelf een paar rotte appels. Dit is inherent aan de mensheid.

Maar het internet heeft deze paar rotte appels dus wel de mogelijkheid gegeven om hun gedachten met een groot publiek te delen. De vrijheid van meningsuiting heeft bijna een nieuwe betekenis gekregen, voornamelijk omdat het (met enige kennis) mogelijk is om anoniem te reageren. Niet iedereen is hier tevreden mee, sommige politici zijn er zelfs fel tegen. De lijn tussen vrijheid van meningsuiting en privacy is iets waar de komende jaren nog veel over gediscussieerd zal worden. Zelf ben ik in ieder geval tegen elke vorm van censuur. Zoals gezegd ben ik blij dat dit medium er is: in mijn ogen levert het internet ons meer goed dan kwaad.

Een ander en voor mij veel belangrijker ‘probleem’ is de betrouwbaarheid op internet. Zeker met de komst van Wikipedia is er een felle discussie losgebarsten over de betrouwbaarheid van informatie. Bij zo’n soort project is user-generated content essentieel: iedereen kan namelijk informatie aan de encyclopedie toevoegen. De vraag is dan: hoe weet je of wat je leest correct is?

Het is goed om dit in je achterhoofd te houden wanneer je informatie van Wikipedia of internet haalt. Niet alles wat je leest hoeft waar te zijn, en wanneer je echt iets wilt weten is het belangrijk om meerdere bronnen te raadplegen. Bij artikelen op Wikipedia is het ook zeer belangrijk om te controleren waar de informatie vandaan komt. Als er vrijwel geen referenties worden gegeven is het zinvol om na te denken over de betrouwbaarheid van dat artikel.

Zelf ben ik over het algemeen zeer tevreden met de kwaliteit van (de Engelse) Wikipedia. Onderzoek heeft meerdere malen aangetoond dat de betrouwbaarheid op peil is met de meest gerenommeerde, conventionele encyclopedie. Daarnaast gebruik ik Wikipedia al sinds het begin en heb ondervonden dat je met een beetje common sense een heel eind komt. Slechts heel af en toe ben ik vandalisme tegen gekomen; de mate van kwaliteitscontrole is zeer hoog. Juist omdat er zoveel mensen aan meewerken is er voor vrijwel elk artikel een discussiepagina waar verschillende bronnen en meningen worden uitgewisseld.

Overigens is het mij de afgelopen paar jaar opgevallen hoeveel vertrouwen men in de traditionele media heeft. Het haast blinde vertrouwen dat men in (online) kranten en tijdschriften heeft, is verbazingwekkend. Een artikel op Wikipedia wordt geschreven door meerdere mensen waarvan een aantal vaak flink wat over het onderwerp weet. Een artikel in een krant, tijdschrift of encyclopedie wordt daarentegen geschreven door slechts één journalist of deskundige. Natuurlijk komt er wel onderzoek en controle aan te pas, maar het is niet ondenkbaar dat onjuistheden er regelmatig doorheen glippen. Een voor mij bekend voorbeeld is dat de gamesindustrie groter zou zijn dan de filmindustrie. Een aantal jaar geleden vertelde zelfs een HU docent aan mijn klas dat de wereldwijde gamesindustrie groter was dan de filmindustrie. Niets is minder waar. Helaas zijn er meer dan genoeg mensen die het geloven omdat het zo geloofwaardig klinkt. Ik heb meerdere mensen dit ‘feit’ horen doorvertellen terwijl het onjuist is.

Al met al is de discussie over de (on)betrouwbaarheid van informatiebronnen niets nieuws. Alleen is het met de komst van internet en Wikipedia in het bijzonder naar de voorgrond geschoven. In zekere zin is dit een goede ontwikkeling omdat men zich er nu meer van bewust wordt, maar helaas wordt de schuld veel te snel bij Wikipedia gelegd. De verantwoordelijkheid hoort niet alleen bij de bron te liggen, maar ook bij de lezer.

Ach, hoe hoog de integriteit van Wikipedia en internet ook wordt, idioten blijf je altijd houden…