OpenDocument vs OpenXML

Vrijwel iedereen is bekend met het document formaat dat Microsoft Office sinds de jaren ‘90 gebruikt: het binary bestandsformaat .DOC. Het spreekt van zich dat bijna niemand op deze opleiding een ander formaat gebruikt. En voor veel mensen is .DOC ook gelijk het enige formaat: men weet niet beter. Aangezien het gros van de computergebruikers Microsoft Windows (en daarbij Office) gebruikt, waarom zou je dan iets anders gebruiken?

Het jammere is dat dit .DOC formaat de niet windows gebruikers eigenlijk door de strot wordt gepropt. Ik draai al jaren Linux en werk vanzelfsprekend niet met Microsoft Office. Gelukkig heeft mijn office applicatie (OpenOffice) wel een export functie voor .doc, maar deze is verre van perfect. Dit komt omdat .DOC een gesloten formaat is: alleen Microsoft weet hoe het in elkaar zit. Hierdoor wordt je als gebruiker geforceerd om hun software te gebruiken, omdat die als enige het formaat kunnen openen en bewerken.

Maar er zijn ook andere formaten: OpenDocument is er zo een. Dit formaat is in 2006 erkend als internationaal standaard door de International Organization for Standardization (ISO). De opbouw van dit formaat is open: op deze manier kan iedere softwareproducent het formaat in zijn of haar software ondersteunen. Zo is er een internationale standaard voor de indeling van documenten; niemand wordt meer geforceerd om een specifiek progamma te gebruiken om documenten te openen.

Nu zou je denken: fijn, we hebben een standaard. Maar niet iedereen is het daar natuurlijk mee eens. Voornamelijk Microsoft. Het bedrijf heeft zijn eigen open standaard ontwikkelt; te heten Office Open XML. Microsoft probeert nu met man en macht van dit formaat een ISO standaard te maken. Tijdens de eerste stemronde in 2007 is het formaat er niet doorgekomen, maar na aanpassingen van Ecma International (een private organisatie die het formaat al wel heeft erkend) is OpenXML goedgekeurd. Momenteel mogen er nog bezwaren worden ingediend, maar als deze periode voorbij is wordt het formaat officieel erkend en gepubliceerd.

Het valt nog maar te bezien of dit gaat gebeuren, want er zijn al een aantal bezwaren ingediend. Daarnaast worden Microsoft’s overtuigings ‘technieken’ onderzocht door de EU. Microsoft wordt verweten dat het laffe technieken heeft gebruikt om hun formaat een grotere kans van slagen te geven. Een van meest trieste voorbeelden hiervan is dat Microsoft het bedrijf Sun ervan probeerde te weerhouden om deel te nemen aan een discussie in Portugal, ‘omdat er niet genoeg stoelen waren’.

Of OpenXML er nou komt of niet, het is belangrijk dat er in de toekomst steeds meer open standaarden worden gebruikt. Waarom? Een goed voorbeeld is de informatiestroom van de overheid. Elke overheid (van democratische landen, dan) biedt ontzettend veel documenten aan. Vaak zijn deze niet opgeslagen in formaten die op elk bsturingssysteem kunnen worden geopend. Maar gelukkig krijgen steeds meer landen door dat het beter (en nodig) is om als overheid het gebruik van open standaarden te stimuleren. Een van de beste voorbeelden is Peru, waar een kamerlid in 2002 een wetsvoorstel deed om open standaarden binnen de overheid te gebruiken en promoten. Microsoft schreef al gauw een ‘dreigbrief’ waarin het bedrijf het kamerlid ervan probeerde te overtuigen dat het onzin was. Het kamerlid schreef deze lange en zeer informatieve brief terug, waarin de argumenten van de Microsoft medewerker compleet onderuit werden gehaald.

Het valt nog maar te bezien of de consument snel zal overschakelen op de nieuwe, open standaarden. Het ligt er maar net aan waar de software op staat ingesteld: als office straks by default naar OpenXM exporteert, dan is de kans groot dat dit het ‘nieuwe’ formaat wordt. De nieuwste versie van Office zal het OpenDocument formaat ondersteunen, maar ik betwijfel of de doorsnee gebruiker weet wat dit is. De overheid zou op dit gebied een voorbeeld functie kunnen hebben. Door er als overheid zelf gebruik van te maken stimuleer je het gebruik in de markt. En misschien is een voorlichtingscampagne ook wel geschikt om het belang van open standaarden duidelijk te maken.