Betrouwbaarheid

Met de komst van internet is het – mits je toegang hebt – voor vrijwel iedereen mogelijk om van jezelf te laten horen. Heb je iets te zeggen? Maak een site en deel het met de wereld. Lees je ergens iets en ben je het er niet mee eens? Reageer. Wil je iets voor elkaar krijgen en heb je de steun van anderen nodig? Start zo’n (kansloze) online petitie. Het maakt niet uit wat je te zeggen hebt en hoe het met je mentale gezondheid is gesteld: iedereen kan op internet zijn gedachten kwijt. En er zijn altijd wel mensen die luisteren.

Hoewel ik mij op internet af en toe flink erger aan bepaalde mensen of groeperingen, ben ik blij dat dit medium er is. De discussie over de vrijheid van meningsuiting is de afgelopen paar jaar flink opgelaaid. Aangezien het op internet erg makkelijk is om je mening met een zeer grote groep te delen, kunnen nu ook minder populaire gedachten de massa bereiken. Bedreigingen, racistische opmerkingen, en zelfs digitaal pesten zijn aan de orde van de dag. Hoe vervelend dit soort zaken ook kunnen zijn, de schuld ligt niet bij ‘het internet’. Als een groep mensen maar groot genoeg wordt, ontstaan er vanzelf een paar rotte appels. Dit is inherent aan de mensheid.

Maar het internet heeft deze paar rotte appels dus wel de mogelijkheid gegeven om hun gedachten met een groot publiek te delen. De vrijheid van meningsuiting heeft bijna een nieuwe betekenis gekregen, voornamelijk omdat het (met enige kennis) mogelijk is om anoniem te reageren. Niet iedereen is hier tevreden mee, sommige politici zijn er zelfs fel tegen. De lijn tussen vrijheid van meningsuiting en privacy is iets waar de komende jaren nog veel over gediscussieerd zal worden. Zelf ben ik in ieder geval tegen elke vorm van censuur. Zoals gezegd ben ik blij dat dit medium er is: in mijn ogen levert het internet ons meer goed dan kwaad.

Een ander en voor mij veel belangrijker ‘probleem’ is de betrouwbaarheid op internet. Zeker met de komst van Wikipedia is er een felle discussie losgebarsten over de betrouwbaarheid van informatie. Bij zo’n soort project is user-generated content essentieel: iedereen kan namelijk informatie aan de encyclopedie toevoegen. De vraag is dan: hoe weet je of wat je leest correct is?

Het is goed om dit in je achterhoofd te houden wanneer je informatie van Wikipedia of internet haalt. Niet alles wat je leest hoeft waar te zijn, en wanneer je echt iets wilt weten is het belangrijk om meerdere bronnen te raadplegen. Bij artikelen op Wikipedia is het ook zeer belangrijk om te controleren waar de informatie vandaan komt. Als er vrijwel geen referenties worden gegeven is het zinvol om na te denken over de betrouwbaarheid van dat artikel.

Zelf ben ik over het algemeen zeer tevreden met de kwaliteit van (de Engelse) Wikipedia. Onderzoek heeft meerdere malen aangetoond dat de betrouwbaarheid op peil is met de meest gerenommeerde, conventionele encyclopedie. Daarnaast gebruik ik Wikipedia al sinds het begin en heb ondervonden dat je met een beetje common sense een heel eind komt. Slechts heel af en toe ben ik vandalisme tegen gekomen; de mate van kwaliteitscontrole is zeer hoog. Juist omdat er zoveel mensen aan meewerken is er voor vrijwel elk artikel een discussiepagina waar verschillende bronnen en meningen worden uitgewisseld.

Overigens is het mij de afgelopen paar jaar opgevallen hoeveel vertrouwen men in de traditionele media heeft. Het haast blinde vertrouwen dat men in (online) kranten en tijdschriften heeft, is verbazingwekkend. Een artikel op Wikipedia wordt geschreven door meerdere mensen waarvan een aantal vaak flink wat over het onderwerp weet. Een artikel in een krant, tijdschrift of encyclopedie wordt daarentegen geschreven door slechts één journalist of deskundige. Natuurlijk komt er wel onderzoek en controle aan te pas, maar het is niet ondenkbaar dat onjuistheden er regelmatig doorheen glippen. Een voor mij bekend voorbeeld is dat de gamesindustrie groter zou zijn dan de filmindustrie. Een aantal jaar geleden vertelde zelfs een HU docent aan mijn klas dat de wereldwijde gamesindustrie groter was dan de filmindustrie. Niets is minder waar. Helaas zijn er meer dan genoeg mensen die het geloven omdat het zo geloofwaardig klinkt. Ik heb meerdere mensen dit ‘feit’ horen doorvertellen terwijl het onjuist is.

Al met al is de discussie over de (on)betrouwbaarheid van informatiebronnen niets nieuws. Alleen is het met de komst van internet en Wikipedia in het bijzonder naar de voorgrond geschoven. In zekere zin is dit een goede ontwikkeling omdat men zich er nu meer van bewust wordt, maar helaas wordt de schuld veel te snel bij Wikipedia gelegd. De verantwoordelijkheid hoort niet alleen bij de bron te liggen, maar ook bij de lezer.

Ach, hoe hoog de integriteit van Wikipedia en internet ook wordt, idioten blijf je altijd houden…